श्रावण मास आणि सोमवारीचं विशेष महत्व
हिंदू धर्मात श्रावण महिन्याला अत्यंत पवित्र मानलं जातं. पावसाळ्याचा हाच तो काळ असतो जेव्हा संपूर्ण निसर्ग एक प्रकारे देवपूजेसाठी सजलेला दिसतो. वृक्ष, वेली, नद्या, धबधबे, आणि हवेतल्या नमीमध्ये एक दिव्यता जाणवते. हाच तो महिना ज्यात भगवान शिवाची विशेष पूजा केली जाते. विशेषतः श्रावण सोमवार, हे दिवस भगवान शिवाला अर्पण केलेले असतात.
भगवान शिवाला सोमवारी विशेष प्रिय मानले जाते. म्हणूनच श्रावण महिन्यातील प्रत्येक सोमवार अत्यंत शुभ मानून भक्त शिवलिंगावर अभिषेक करतात, उपवास करतात, महामृत्युंजय मंत्र, रुद्राष्टक, शिवमहिम्न स्तोत्र, रुद्राभिषेक यांचा जप करतात.
श्रावण सोमवारीचं व्रत व त्याची परंपरा
श्रावण सोमवारी उपवास करणं म्हणजे केवळ अन्न न खाणं नसून, मन, वाणी आणि कर्म शुद्ध ठेवणं देखील तितकंच महत्त्वाचं आहे. भक्त या दिवशी फक्त फलाहार घेतात किंवा एकदाच अन्न घेतात. काही स्त्रिया ‘सोलह सोमवार’ व्रत देखील करतात, ज्यात त्या १६ सोमवारी उपवास करत भगवान शंकराची कृपा मागतात — पतीसाठी, आरोग्यासाठी, किंवा चांगल्या जोडीदारासाठी.
शिवलिंगावर जल, दूध, मध, बेलपत्र, धतूरा, फुलं अर्पण केली जातात. या दिवशी "ॐ नमः शिवाय" चा जप केल्यास मानसिक शांती आणि आत्मिक उन्नती होते, असं मानलं जातं. अध्यात्मिक उन्नत्ती हा तर त्यांच्या भक्तीचा मूळ गाभा आहे. या मूळ तत्वाशी आपण जेवढे एकरूप होऊ, तेवढी आपली आत्मिक उन्नती वाढत जाते, हा अनुभव आहे.
श्रावण सोमवारी मागे असलेली आध्यात्मिक भावना
श्रावण सोमवारीचं व्रत हे आत्मशुद्धीचा एक सुंदर मार्ग आहे. या काळात मन स्थिर होतं, वासना, क्रोध, लोभ, मोह यांच्यावर नियंत्रण मिळवता येतं. हे सर्व शिव-नामस्मरण केल्याने साध्य होते. त्याच्या स्मरणात एक आध्यत्मिक शक्ती आहे, हि 'अध्यात्मिक शक्ती', सूक्ष्म स्वरूपात असून ती आपल्या मोहमयी जीवनात, कोणत्याही स्वरूपात प्रकट होऊ शकते. फक्त 'अध्यात्मिक' भावाची उत्कटता आपल्यात असली पाहिजे. सोम या शब्दात 'शिव-तत्व' आहे. शिव म्हणजे संहारक, पण तो संहार अंतर्बाह्य अशुद्धतेचा आहे. भक्तीच्या माध्यमातून आपण स्वतःतील नकारात्मकता नष्ट करत परमात्म्याशी एकरूप होण्याचा प्रयत्न करतो.
एक आध्यात्मिक कथा – "धन्य ती सोमवारी"
पुरातन काळात एक साधा पण परम भक्त माणूस होता – त्याचं नाव ‘देवदास’. तो एका लहानशा गावात राहत होता. त्याचं आयुष्य अत्यंत साधं होतं, पण तो दर सोमवारी श्रावण महिन्यात उपवास करून शिवमंदिरात जाऊन अखंड नामस्मरण करत असे.
देवदास अत्यंत निर्धन होता, पण त्याचा विश्वास मात्र दगडासारखा ठाम होता. तो नेहमी म्हणायचा,
"शंकरा, तू मला काही दे ना दे, पण तुझं स्मरण माझ्या ओठावर सदैव राहू दे."
एकदा श्रावण महिन्याचा पहिला सोमवार आला. पहाटे उठून देवदास नदीवर गेला, स्नान करून एक बेलपत्राचं पान घेऊन, त्या पानावर ‘ॐ नमः शिवाय’ असं लिहिलं आणि मंदिरात गेला. त्याने त्याचं अख्खं हृदय त्या एका बेलपत्रात ओतलं आणि ते बेलपत्र शिवलिंगावर अर्पण केलं.
त्या रात्री मंदिरात एक विलक्षण घटना घडली. मंदिराच्या पुजाऱ्याला स्वप्नात भगवान शिव प्रकट झाले आणि म्हणाले,
"देवदास नावाच्या माझ्या भक्तानं जो बेलपत्र अर्पण केला, त्याने माझं मन जिंकलं आहे. उद्या सकाळी त्याला घरी बोलवा. मी त्याच्या जीवनात सुख, शांती आणि समृद्धीचा वर्षाव करणार आहे."
दुसऱ्या दिवशी पुजारीने देवदासला शोधून काढलं आणि ही गोष्ट सांगितली. देवदास अगदी नम्रपणे म्हणाला,
"माझ्या जीवनात काही हवं नव्हतं, शंकराच्या चरणी नतमस्तक होणं हाच माझा खरा आनंद आहे."
पण भगवान शिवाची कृपा असते तिथे निर्धनता टिकत नाही. काही दिवसांत देवदासच्या आयुष्यात आश्चर्यकारक बदल घडू लागले. त्याला गावात एक चांगली नोकरी मिळाली, त्याच्या आईच्या तब्येतीत सुधारणा झाली आणि त्याचा चेहरा नेहमी तेजस्वी दिसू लागला.
गावकऱ्यांनी विचारलं, "देवदासा, तुला हे कसं साध्य झालं?"
तो हसून म्हणाला,
"श्रावण सोमवार आणि भोलेनाथावरची श्रद्धा… "
भोलेनाथ भोळ्या स्वभावाचे आहेत. ते श्रध्ये मध्ये तद्रूप पावतात. फक्त तुमची श्रद्धा पूर्ण भावस्वरूप असली पाहिजे. "भाव तोचि देव" यातच त्यांचे खरे स्वरूप लपलेले आहे.
श्रावण सोमवाराचे काही आध्यात्मिक संदेश
१. श्रद्धा आणि भक्तीने कोणतीही परिस्थिती बदलू शकते.
२. उपवास म्हणजे शारीरिक नाही, तर मानसिक शुद्धी.
३. शिव म्हणजे अंतर्मनातील शांती.
४. एक साधं, पवित्र मनच भगवान शंकराला प्रिय असतं.
0 टिप्पण्या